Điểm mới Quy định 294 về thi hành Điều lệ Đảng

Ban chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 294-QĐ/TW ngày 26/5/20205 về Thi hành điều lệ đảng, Quy định 294 làm rõ nhiều nội dung quan trọng về công tác xây dựng Đảng và tổ chức của Đảng, nội dung đề cập tuổi đời và trình độ học vấn của người vào Đảng; quyền của đảng viên; giới thiệu và kết nạp người vào Đảng; thời hạn tổ chức lễ kết nạp đảng viên, xét công nhận đảng viên chính thức, tính tuổi đảng của đảng viên; đảng tịch của đảng viên...

Theo Quy định 294-QĐ/TW, tại thời điểm chi bộ xét kết nạp, người vào đảng phải đủ 18 tuổi đến đủ 60 tuổi (tính theo tháng). Việc kết nạp vào đảng những người trên 60 tuổi do cấp ủy trực thuộc Trung ương xem xét, quyết định

Về trình độ học vấn, người vào đảng phải có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên. Học vấn của người vào Đảng đang sinh sống ở miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và những trường hợp cụ thể khác do yêu cầu phát triển đảng mà không bảo đảm được quy định chung thì thực hiện theo hướng dẫn của Ban Bí thư.

Đảng viên có các quyền: Quyền được thông tin; quyền trong việc ứng cử, đề cử và bầu cử cơ quan lãnh đạo các cấp của đảng (thực hiện theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng); quyền trong việc phê bình, chất vấn tổ chức đảng, đảng viên, báo cáo, kiến nghị với cơ quan có trách nhiệm; đảng viên được tổ chức đảng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng.

Bên cạnh đó, đảng viên cũng có các quyền được thông báo ý kiến nhận xét của cấp ủy nơi làm việc và nơi cư trú khi xem xét bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, được trình bày ý kiến với tổ chức đảng, cấp ủy đảng khi xem xét, quyết định công tác hoặc thi hành kỷ luật đối với mình. 

Hệ thống tổ chức của Đảng không còn cấp huyện

Về hệ thống tổ chức của Đảng, Quy định 294-QĐ/TW nêu rõ hệ thống tổ chức của Đảng được lập tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước.

Cụ thể, hệ thống tổ chức của Đảng được tổ chức theo đơn vị hành chính cấp xã (gồm: xã, phường, đặc khu); cấp tỉnh, thành trực thuộc Trung ương và cấp Trung ương. Đây là hệ thống tổ chức cơ bản của Đảng, có chức năng lãnh đạo toàn diện ở mỗi cấp và của toàn Đảng (So với quy định cũ, hệ thống tổ chức của Đảng không còn cấp huyện).

Quy định 294-QĐ/TW cũng đề cập việc thí điểm tổ chức các đảng bộ xã, phường trực thuộc tỉnh ủy, thành ủy là đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng. Việc thí điểm do cấp ủy tỉnh, thành quyết định tổ chức sau khi có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Ban Tổ chức Trung ương.

Theo quy định mới, Bộ Chính trị quyết định thành lập và quyết định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các đảng bộ: các cơ quan Đảng Trung ương; Quốc hội; Chính phủ; Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương trực thuộc Trung ương.

Ban Tổ chức Trung ương giúp Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý về hoạt động, hướng dẫn về tổ chức và biên chế cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của các đảng ủy trực thuộc Trung ương. Các đảng bộ trực thuộc Trung ương bao gồm các tổ chức đảng ở các cơ quan, tổ chức, bộ, ngành, đơn vị, doanh nghiệp tương ứng về các lĩnh vực công tác và nhiệm vụ chính trị, theo quyết định của Bộ Chính trị.

Đảng ủy trực thuộc Trung ương sẽ quyết định thành lập các tổ chức đảng trực thuộc. Bên cạnh đó, Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội quyết định thành lập, quyết định chức năng, nhiệm vụ và trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của tổ đảng ở đoàn đại biểu Quốc hội (hoạt động tại các kỳ họp của Quốc hội).

Ở cấp tỉnh thì thành lập đảng bộ các cơ quan Đảng tỉnh, thành và đảng bộ UBND tỉnh, thành trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh.

Cấp ủy cấp tỉnh quyết định thành lập, còn ban thường vụ tỉnh ủy, thành ủy quyết định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của đảng ủy các cơ quan đảng tỉnh, thành và đảng ủy UBND tỉnh, thành. Ban Tổ chức Trung ương hướng dẫn về tổ chức và biên chế cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của đảng ủy các cơ quan đảng tỉnh, thành phố và đảng ủy UBND tỉnh, thành.

Đảng bộ các cơ quan đảng tỉnh, thành phố và đảng bộ UBND tỉnh, thành - bao gồm các tổ chức đảng ở các cơ quan, tổ chức, sở, ngành, đơn vị, doanh nghiệp tương ứng về các lĩnh vực công tác và nhiệm vụ chính trị - quyết định thành lập các tổ chức đảng trực thuộc.

Quy định 294-QĐ/TW nêu rõ không lập đảng bộ khối cấp cơ sở.

Thí điểm đại hội chi bộ 5 năm/lần

Một điểm đáng chú ý nữa trong Quy định 294-QĐ/TW là về nhiệm kỳ chi bộ.

Hiện nay, chi bộ trực thuộc Đảng ủy cơ sở đang thực hiện đại hội 5 năm/2 lần. Quy định 294 nêu thí điểm đại hội chi bộ 5 năm/lần. 

Quy định mới cũng nêu cụ thể về Đảng ủy quân khu, Đảng ủy Quân sự địa phương; quan hệ giữa Đảng ủy Công an Trung ương với tỉnh ủy, thành ủy; cơ quan đảm nhiệm công tác Đảng, công tác chính trị và công tác quần chúng trong Công an nhân dân; nhiệm vụ tham mưu của Đảng ủy Công an đối với cấp ủy địa phương cùng cấp.

Việc quy định số lượng cấp ủy viên, ủy viên ban thường vụ, ủy viên ủy ban kiểm tra của cấp ủy mỗi cấp được căn cứ vào nhiệm vụ chính trị, vị trí, đặc điểm của mỗi cấp và số lượng đơn vị trực thuộc, số lượng đảng viên của mỗi đảng bộ. Số lượng ủy viên ban thường vụ cấp ủy mỗi cấp không quá 1/3 tổng số cấp ủy viên.

Đối với các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương mới thành lập (không bao gồm Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Công an Trung ương) trong nhiệm kỳ 2020-2025, nhiệm kỳ 2025-2030 thì số lượng ủy viên ban thường vụ có thể nhiều hơn 1/3 nhưng dưới 1/2 tổng số cấp ủy viên và do Bộ Chính trị quyết định.

Đối với các đảng ủy xã, phường, đặc khu thì số lượng ủy viên ban thường vụ thực hiện theo quy định của Bộ Chính trị.

Trước mỗi kỳ đại hội đảng bộ các cấp, căn cứ nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị ra chỉ thị, Ban Tổ chức Trung ương hướng dẫn cụ thể về việc chuẩn bị và tiến hành đại hội, có quy định về số lượng (tối đa, tối thiểu) cấp ủy viên, ủy viên ban thường vụ, ủy viên ủy ban kiểm tra của cấp ủy mỗi cấp.

Trên cơ sở đó, cấp ủy từng cấp chuẩn bị nhân sự khóa mới trình đại hội đảng bộ cấp mình xem xét, quyết định trước khi tiến hành công tác bầu cử.

Sau khi được bầu, cấp ủy khóa mới thảo luận và quyết định số lượng ủy viên ban thường vụ và số lượng ủy viên ủy ban kiểm tra cấp mình trước khi bầu cử các chức vụ đó theo quy định hiện hành. Quy định 294-QĐ/TW có hiệu lực từ ngày 01-7-2025.

Hồng Lĩnh